|
Müslümanların Bilim Ve Teknolojiye Hizmetleri- 3
Yerin (Dünyanın) yuvarlaklığı:
Dünyanın yuvarlak olduğu fikri, Yunan filozofu Eflatunla başlar. Fakat
Batlamyus’un ‘Dünya tepsi gibi’ fikri zamanla benimsenir. İslam
kültüründe dünyanın yuvarlak olduğu fikri ilk defa Ebu Hanife (Ö. 768)
tarafından ortaya atılır. Daha sonraları, İbn Hurradazbih (Ö. 825-912),
el-Mesudi (910-957), el-Birûni, İbn Hazm, Gazali, İbn Rüşd ve Ebul Fida
ile devam eder. Bilim Ve Teknoloji Tarihi 83.
“Eflâkî’nin
“Menakıbül Ârifin” kitabında: Mevlana Konya sokaklarında
giderken, Selahaddin Zerkubi (Kuyumcu Selahaddin) in çekici altında
inleyen altın zerrelerinin sesini işitir zerrelerin ibadetlerini görür
ve zerreler (atomlar) gibi dönmeye başlar. Ve âlemin en küçük
zerrelerinin, Allaha ibadet şekillerini semasında dile getirir.
Zafer, Sayı 132
“
Göklerde ve yerde her ne varsa -isteyerek de olsa, istemeyerek de
olsa- Allah'a secde eder.”
Rad 15.
Bediüzzaman “Kuran, Mu’cizat-ı Enbiyayı zikretmesiyle beşeri istikbalde
o mu’cizatın nazirelerini terakki ile vücuda geleceğini beşere ders
verip teşvik ediyor: “Haydi çalış, bu mu’cizatın numunelerini göster,
Süleyman (AS) gibi iki aylık yolu bir günde git! İsa (AS) gibi en
dehşetli hastalığın tedavisine çalış! Hz. Musa’nın asâsı gibi taştan âb-ı
hayat çıkar, beşeri susuzluktan kurtar! İbrahim (AS) gibi ateş seni
yakmayacak maddeleri bul, giy! Bazı Enbiyalar gibi şark ve garpta en
uzak sesleri işit, suretleri gör! Davut (AS) gibi demiri hamur gibi
yumuşat! Yusuf (AS) ve Nuh (AS) ın birer mucizesi olan saat ve gemiden
nasıl istifade ediyorsunuz: Sair enbiyanın size ders verdiği
mucizelerden dahi o saat ve sefine (gemi) gibi istifade ediniz,
taklidlerini yapınız.”
Zafer Sayı 130.
Nuh’un gemisinin yapılması Çekiç, çivi, örs, kerpeten, iğne, balta,
halat, testere gibi aletlerin o devirde de var olduğunu gösterir. Hatta
o devirde teknoloji o kadar ileri olmasa, bütün hayvanlardan birer çift
ve 100 kadar da insanı alacak kadar bir geminin (hem de buharlı bir
gemi) yapılması mümkün değildir. Süleyman (AS) ın sarayındaki dekor Cam
işçiliği, mimarlık, marangozluk, demircilik, Belkıs’ın tahtındaki taş
işlemeciliği gibi işlere bakarsak o dönemin medeniyetini ve teknolojik
durumunu daha iyi anlarız. Peki, bunlar nasıl unutulur? Sorusuna Elmalı
Hamdi Efendi “Tecrübelerle elde edilen pek çok sanatın zamanla
unutulmasının tarihte örneği çoktur” diye cevap vermiştir.
“Osmanlıda
ilk
demiryolu hattı projesi 1839 yılında, inşaatına ise
1858 yılında başlandı. 64 km. lik yol 1860 yılında işletmeye açıldı. Onu
takiben 224 km. lik yol 1861 yılında başlayıp 1868 yılında bitmiştir.
1867 yılında Rumeli cihetinde 2000 km. lik yol teşebbüsünün 1875 yılında
1179 km. lik kısmı tamamlanabilmiştir. İzmir- Aydın demiryolu 1856 da
başlayıp 1865’te bitmiştir. 1889-1890 arası İzmit-Ankara, 1893-1895
arası Eskişehir- Konya yine İstanbul-Bağdat ve Suriye projeleri gibi
büyük projeler başlamıştır. En büyük proje ise 1900-1908 yılları arası
tamamlanan Hamidiye-Hicaz Demiryolu’dur.
İlk karayolu yapımına 1850 yılında
Bursa –Mudanya, Bursa-Gemlik ve Trabzon- Erzurum arasında başlanmıştır.
Bu tarihten evvel her ne kadar yol yapım çalışmaları olsa da büyük
projeler 1850 yılında başlamıştır.
1903’te Amerika’da, 1906’da Avrupa’da geliştirilen uçaklar, 1912’de
Osmanlılar tarafından satın alınıp kullanılmaya başlanmıştır.”
Zafer, Sayı 237.
PTT. Teşkilatı:
“23 Ekim 1840 tarihinde Posta
Nezareti’nin kurulmasıyla memleketin her bölgesine postahaneler
kurulmaya başlanmıştır. 13 Ocak 1863 tarihinde ilk defa posta pulu
kullanılmaya başlanmıştır. 1847 tarihinde telgrafın tanıtımı yapılmış,
1854 tarihinde ilk hat inşası çalışmalarına başlanmıştır. 14 Eylül1855
tarihinde Avrupa’ya ilk harici hat telgrafı çekilmiştir.
Zafer, Sayı 235.
Çocuk Eğitimi: “Farabi, İbni Sina,
Gazali, İbn Miskeveyh ve İbni Haldun gibi birçok âlim
çocuk
eğitim sistemleriyle ilgilenmişlerdir.”
Bilim Ve Teknoloji Tarihi 15.
İlk Hastane “İlk
hastane ve ona bağlı medrese, Emevi halifelerinden Velid ibn
Abdülmelik tarafından 707 yılında Şam’da kurulmuştur. Daha sonra 9.
yüzyılın sonlarında, Zekeriya el Razi’nin başkanlığında, Rey şehrinde
bir tıp merkezi ve kliniği ve 12. yüzyılın başında Şam’da Nuri Hastanesi
ve Kahire’de Mansuri Hastanesi kurulmuştur.
Anadolu Selçukluları devrinde Kayseri’deki Çifte Minareli Medrese
(Şifâiye [1205 yılında yapılmıştır]) hem Tıp Fakültesi hem de Hastane
olarak kullanılıyordu. Ayrıca Amasya’da 1308’de yaptırılan Darüşşifa,
Kastamonu’daki 1273’lerde yapılan Yılanlı Darüşşifası bunların
önemlileri arasındaydı.” Bilim
Ve Teknoloji Tarihi 16.
Matematik Bilimleri:
Kıble ve yön tayini, namaz vakitlerinin
tespiti, ramazan ayı ve hilalin tespiti, mirasın paylaşılması vs. gibi
ihtiyaçlardan dolayı matematik Müslümanlar için zorunluluktu. İlk
çalışmalar Emeviler devrinde başlar, Abbasiler devrinde Havârizmi ve
İbni Türk ile hızlanır.
“IX. Yüzyılın diğer matematikçileri Haccac
İbni Yusuf, El Kindi (801-866), Ahmed el-Serahsi, el-Mâhâni ve Benu
Mûsâlardır. X. yüzyılda el-Battani (850-929), Sabit İbn Kurra (833-902),
Ebul Vefâ ve X. yüzyılın sonu XI. Yüzyılın başında en meşhurları İbni
Heysem, İhvân-ı Sâfâ, el-Kûhi, el-Biruni, İbn Sinâ ve el-Karhi’dir. XI.
Yüzyılın en meşhurları Ömer Hayyam ve Nasr üd-Din Tûsî’dir. Ve daha
sonraki yüzyıllarda nice değerli matematikçiler gelmiştir. XV. yüzyılda
Uluğ Bey, Gıyâseddin el-Kaşani, Ali Kuşçu ve daha niceleri vardır.
Osmanlılarda, Fatih’ten sonra, Medreselerden
felsefi ve matematik bilimlerinin ders programlarından kaldırılması,
sadece matematik bilimleri için değil, diğer bazı tabiat bilimlerinin de
gerilemesine sebep olmuştur. XVIII. yüzyıl ise batı’dan etkilenme
devridir.”
Bilim Ve Teknoloji Tarihi
31-32-33.
“Uzaktan iki şeyin arasındaki mesafeyi ölçmek için Rub-i Müceyyib-i
zül-kavseyn adli bir alet icad eden Beyşehir Müftüsü Hacı
Mahmudzade’dir.”
Bilim Ve Teknoloji Tarihi 33.
“Trigonometri ve uzay geometrisi Müslüman matematikçilerin eseridir.
Ondalık Sistem’i Müslümanlar icat etmişlerdir: 0,1,2,3,4,5,6,7,8,9. Bu
sistemi içeren ilk aritmetik kitabı 873 M. Yılında yazılmıştır. Cebirsel
Ondalık kesirleri ve Pi sayısını ilk icat eden Gıyâseddin Camşid
el-Kâşâni’dir. Kardeş Sayılar formülünü ilk keşfeden Sâbit İbn
Kurra’dır. Üç kuvvetten tabii sayıların toplama formüllerini el-Kerhi,
dört kuvvetten sayıların toplama formüllerini ise el-Kâşâni bulmuştur.
Sıfırı kullanan ilk matematik kitabı 873 yılında Müslümanlar tarafından
yazılmıştır. Hintliler, Müslümanlardan 3 yıl sonra, Avrupalılar 250 yıl
sonra sıfırı keşfettiler. Müslümanlar toplama, çıkarma, çarpma ve bölme
işlemlerini bugünkü kullandığımız şekilde geliştirmişlerdir. Çok sayılı
rakamlarla dört işlemi, özellikle çarpma ve bölme, İslam matematiğinin
doğuşundan önce imkânsızdı. Sayıların karekök formülünü ilk bulan
el-Kerhi’dir. İntegral teoremlerini Müslüman matematikçiler (Hocendi)
keşfetti. Binominal denklemi ilk defa Newton’un çözdüğü söylenir, halbu
ki ondan yıllar önce Gıyaseddin Cemşid el-Kaşâni çözmüştür. Geometri
ilmi ilk defa Mısırlılar ile ortaya çıktı, Müslüman matematikçiler ile
baş döndürücü bir ilerleme sağladı. Cebir’in Geometri’ye uygulanması
Müslüman matematikçilerin eseridir. Radikal Akis Teoremi diye
adlandırılan Geometrik Teorem İbnül Heysem’in eseridir. Ömer Hayyam
Kübik denklemlerin, kuadratik denklemlere indirgenebileceğini ispatladı.
Cebiri geometriye, geometriyi cebire uygulama şerefi Müslümanlara
aittir. Trigonometri 1595’te Pitiscus ile kullanılmaya başladığı
söylenir. Trigonometri biliminin kurucularından biri el-Battani’dir.
Müslümanlar Matematiği Musikiye uygulayarak, musiki aletleri ve notaları
icat ettiler. El-Kindi ve Fârâbi bunlardandır. Fârâbi Kanun denilen
aleti icat etmiştir. Matematiği hat sanatı ve süsleme sanatında da en
güzel şekliyle kullandılar. Matematiği zekâ geliştirme oyunlarında da
kullanmışlardır. Satranç oyunu el-Birûni tarafından icat edilmiştir.
Paskal Üçgeni diye bilinen üçgen el-Kerhi tarafından icat edilmiş ve
es-Semaval İbn Yahya el-Mağribi (Ö.1180), et-Tûsi ve el-Kâşi tarafından
geliştirilmiştir. Batılılar Paskal’a atfetmişlerdir. Hâlbuki el-Kerhi,
Paskaldan 8 yüzyıl önce icat etmiştir.”
Bilim Ve Teknoloji Tarihi
33-35-38-39-40-42-44-45-47-53-54-55-57-59-61-63-64-65.
2 Temmuz 2011
|
