İSTİŞARE – MÜCADELE VE MÜNAZARA

       “Onlar öyle kimselerdir ki Rablerinin çağrısına kulak verip, işlerini istişare ile yürütürler.” Şura 38.

       “İşleri onlarla müşavere et” Âli İmran 159.

       “Sen deki: “İddianızda doğruysanız haydi delilinizi ortaya koyun” Bakara 111.

       “İddianızda samimi iseniz delilinizi gösteriniz” Neml 64.

       “İnsanların çoğuna uyarsan, seni Allah’ın yolundan sapıtırlar. Onlar sırf zanna uyarlar ve kafadan atarlar.” Enam 116.

       “Onların çoğu sadece zanna uyarlar” Yunus 36.

       “Sözü dinleyip sonradan en güzelini tatbik eden kullarımı müjdele! İşte onlardır Allah’ın hidayetine mazhar olanlar ve işte onlardır Allah’ın hidayetine mazhar olanlar ve işte onlardır aklıselim sahibi olanlar.” Zümer 18.

       “İşitmedikleri halde işittik diyenler gibi olmayın” “Şüphesiz ki Allah katında canlıların en kötüsü, düşünmeyen sağır ve dilsizlerdir.” Enfal 21-22.

       “Onların kalpleri vardır, onunla kavrayamazlar. Gözleri vardır, onunla göremezler. Kulakları vardır, onunla işitemezler. İşte onlar hayvanlar gibidir, hatta daha da şaşkındırlar.” Araf 179.

       “Sen onların çoğunun söz dinleyeceğini yahut aklını çalıştıracağını mı sanıyorsun. Doğrusu onlar hayvanlar gibidirler. Hatta onlar yolca daha da sapıktırlar.” Furkan 44.

       “Kendilerine kesin delillerin gelmesinden sonra bölünüp ihtilafa düşenler gibi olmayın. Onlar için büyük bir azap vardır.” Âli İmran 105.

       “Biz bu Kur’an da insanlara türlü türlü misaller gösterip açıkladık. İnsanın en çok yaptığı iş tartışmadır” Kehf 54.

       “Zulmedenleri hariç, ehli kitap ile en güzel şeklin dışında bir tarzda mücadele etmeyin ve onlara şöyle deyin: Biz hem bize indirilen kitaba, hem size indirilen kitaba iman ettik. Bizim İlah’ımızda, sizin İlah’ınız da bir ve aynı İlah’tır. Ve biz O’na gönülden teslim olduk.” Ankebut 46.

       “Ona (Firavuna) tatlı, yumuşak bir tarzda hitap edin, olur ki aklı başına gelir. Taha 44.

       “Dini doğru anlayıp hükümlerini uygulayın ve o hususta tefrikaya düşmeyin.” Şura 13.

       “Geçmiş ümmetler kendilerine ilim geldikten sonra aralarındaki çekememezlik (kin, ihtiras, hased) yüzünden ayrılığa düştüler.” Şura 14; Bakara 213.

       “Allah bizimde sizinde rabbinizdir. Bizim işlerimizin sorumluluğu bize, sizinkilerin ki ise size aittir. Bizimle sizin aranızda bir tartışma sebebi yoktur.” Sura 15.

       “Allah dileseydi hepinizi bir ümmet yapardı” “Sizi imtihan etmek için ayırdı, öyleyse durmayın, hayırlı işlerde birbirinizle yarışın.” Maide 48.

       “İhtilafa düşmeyin, sonra cesaretiniz kırılır, kuvvetiniz gider.” Enfal 46.

       “Bir kısmınız diğer bir kısmınızı çekiştirmesin” Hucurat 12.

       “Hadisi şerifte: “İstişare eden pişman olmaz.” Ramuz ul Ehadis 6198.

       “Hadis: “Kendisiyle istişare edilen, emin bir kimsedir.” İstişare 42.

       “Hadis: “Bir millet istişare ettiği müddetçe zillete düşmez. İstikamet 27; Keşşaftan.

       “Hadis: “Siz birbirinizle müzakere ederek aklınızın doğruyu bulup bulmadığını araştırın, deneyin.” Siyaset ve İman Hizmeti 148.

       “Hadis: “Kim istişarede bulunursa, doğruya ulaşmaktan mahrum kalmaz.. Kimde onu terk ederse sapıklığa düşer.” Ruhumuzun Heykelini Dikerken 50.

       “Hadis: “İstişare edipte doğru neticeye ulaşamamış bir topluluk yoktur.” Ruhumuzun Heykelini Dikerken 51.

       “Hadis: “Meşveret eden güvenlik içindedir.” Ruhumuzun Heykelini Dikerken 50.

       “Ebu Hüreyre: Ben Allah’ın Resulünden daha fazla ashabı ile istişare eden birini görmedim.” 137  

       “Peygaberden fazla ashabı ile istişare eden olmamıştır. Dört halifede aynı metod üzere gitmişlerdir.” İslam Hukukunda Temel Hak Ve Hürriyetler 137.

       “Resulullah: “Müminlerden ilim sahibi olanları toplayıp istişare edin, bir kişinin reyine göre hükmetmeyin.” İslam Hukukunda İçtihat 58.

       “Hz Ebu Bekir ve Ömer’in istişare heyetleri vardı.” İslam Hukukunda İçtihat 58.

       “Hz Ömer: “Âlim ve salih kişilerle istişare eyle.” İslam Hukukunda İçtihat 57–58.

       “Tabiin istişareye önem veriyordu.” İslam Hukukunda İçtihat 57–58–90.

       “Delilleri incelerken, ilim adamının basiretini bağlayan en tehlikeli şey mezhep taassubudur; çünkü taassup, zayıfı kuvvetli, kuvvetliyi zayıf; güçlü delili güçsüz, güçsüz delili güçlü gösterir. Bu ise din konusunda Allahtan ve ahiret günü bunun hesabını vermekten korkan bir kişinin yapacağı şey değildir.” Hanefi Fıkhının Esasları 4.

       “Allah şu taassup denen şeyi kahretsin. İnsanı kör ve sağır ediyor.” Hanefi Fıkhının Esasları 58; Tabakat, el Cevahir.    

       “Müzakere ve münazara insaf, teenni (akıllıca acele etmeden) ve tefekkür ölçüleri içinde olmalıdır. Kavga ve öfkeden sakınmalıdır. Zira münazara ve müzakere bir danışma, fikir almadır; buda ancak gerçeğin ortaya çıkması için yapılır ve düşünerek, iyice ölçüp tartarak, insafla gerçekleşir, kavga ve öfke ile değil. Eğer münazaracının niyeti, karşıdakini susturmak, mahvetmek ise, bunu yapmak helal değildir, ancak gerçeği ortaya çıkarmak helal olabilir. Bu sebeple münazarada söz oyunu ve hile yapmak caiz değildir” Ta’limü’l  Müteallim 19 Zernucinin.                 

       “Şura kararına: “Ben muhalefet şerhi koymuştum” gibi sözler bozgunculuk ve günahtır.” Ruhumuzun Heykelini Dikerken 56.

       “Eğer bir meselenin münazarasında kendi haklı çıktığına sevinse ve hasmının haksız ve yanlış olduğuna memnun olsa insafsızdır, hem zarar eder. Çünkü haklı çıktığı vakit o münazarada bilmediği bir şey öğrenmiyor; belki gurur ihtimali ile zarar edebilir. Eğer hak hasmının elinde çıksa; zararsız, bilmediği bir meseleyi öğrenip menfaattar olur, nefsin gururundan kurtulur.” Hizmet Rehberi 210.

       “Bâtılı savunduğu halde mücadeleyi terk eden bir kimseye Allah’ü teala cennetin ortasında bir köşk ihsan eder. Hak sahibi olduğu halde mücadeleyi terk eden bir kimseye ise, cennetin en yükseğinde bir köşk ihsan eder.” İhyau Ulum C, 1. S: 150.

       “Hangi kavme konuşma ve cedel verilmişse, mutlaka o kavim amel etmekten men edilmiştir (amel etmeyen bir kavimdir).” İhyau Ulum C, 1. S: 134.

       “Size amel etmek ilham olunuyor. Sizden sonra öyle bir kavim gelecektir (ki) onlara yalnız cedel yapmak ilham olunacaktır.” İhyau Ulum C, 1. S: 134.

       “Allah’ın en çok buğz ettiği kul, cedelde en şedit olan kuldur.” “Bir kavmin hidayetten dalalete sapması, cedel yapmasından ileri gelmiştir” İhyau Ulum C,1. S: 133 – 405.               

“(Ey Resulüm hakikati anlamak için değil) bunu sana sırf bir mücadele olarak (ve seni cevap vermekten aciz bırakmak için) misal veriyorlar. Doğrusu onlar çok çekişken adamlardır.” Ez zuhruf: 58; İhyau Ulum C,1. S: 133.          

       “Medenilere galebe çalmak ikna iledir, söz anlamayan vahşiler gibi icbar ile değildir.” Hutbe-i Şamiye 78.      

       “Önce istişare lüzum hissedilirse istihare yapılır” Yeni İslam İlmihali 365.          

      “Kendini öven münazaracı: “Ben bütün bu emirleri bilmeyenlerden değilim. Ben ilimlerde ileri gitmiş bir kimseyim. Her ilmin usulünü ve metodunu bilirim. Birçok hadis hıfzetmişim.” (147)  buna benzer cümlelerle kendini metheder.

       Düşmanlık hırsı taşıyan münazaracı: “İster hak isterse batıl, ne dilerse sanki onu red etmekle mükelleftir. Hatta Kuran’dan getirilen delillere dahi itiraz etme isteği kabarır içinde. Şeriat tabirlerine bile karşı kor. Kesin naslardan birini diğer biriyle nakzetmeye (bozmaya) çalışır.” İhyau Ulum C,1. S: 147- 150.                           

       “Cidal ile hasmını mahcup etmek ve kendi üstünlüğünü göstermeyi kast ederse bu haramdır. Hatta bazılarına göre küfürdür.” Berika Cilt 4. S: 433.             

       “Husumete (düşmanlığa) ilimsiz girerse; ister kaklı olsun, ister kaksız olsun haramdır.” Berika Cilt 4. S: 135.

       “Onların arasında bir hadise meydana geldiğinde, bir araya gelir ve karşılıklı meşverette bulunurlar” Allah böyle davrananları övmüştür. Yani “Onlar kendi başlarına hareket etmez. Hasan El Basri’nin “Müşavere eden her topluluk, yapacakları işin en doğrusuna ulaşırlar.” Dediği rivayet edilir.” Tefsiri Kebir Cilt 19. S: 467.           

       Mücadele: Kendinin veya davasının haklı olduğunu ortaya çıkarmak için karşılıklı çekişme, uğraşma, savaşma ve kaba kuvvete başvurma. Mücadele söz anlamayan zorba ve vahşilerle yapılır. “Medenilere galebe ikna iledir” münazara ve istişare iledir.

       Münazara: Hakkı ortaya çıkarmaktır. Karşılıklı ilmi kaideye uygun meselelere bakma, inceleme, düşünme, araştırma ve karşılıklı mütalaa sonucu hakkı ortaya koyma, ortaya çıkarma, karşılıklı anlaşma ve Hakkın razı olacağı noktada birleşme.

       Meşveret: Danışma, konuşup anlaşma.

       Müşavere: Danışma, istişare etme.

       İstişare: Fikir danışmak, konuşup anlaşmak ve en doğrusuna ulaşmak..  

       Tartışma: Birbirine karşıt düşünceleri karşılıklı savunma. Atışma, ağız dalaşı, dil dalaşı, dil kavgası, ağız kavgası, münakaşa. 

       Cidal: Mücadele, ateşli konuşma, kavga.

       İstişare ve Münazara için: Ehil kişiler bir araya gelip; yapılması veya yapılmaması gereken işler hususunda, Kur’an, sünnet ve müçtehitlerin bu konulardaki ölçü olacak sözlerini ortaya koyup bu ölçüler çerçevesinde delilleri inceleyip Hakkın rızasına uygun kararı ortaya koyarlar. İşte Allah o toplumdan, o toplumda Allah’tan memnun olur. Bu ölçüler çerçevesinde hareket eden toplumlar her zaman muzaffer olurlar.

       “Şura heyeti ihtiyaç olunca bir araya gelir. Maaş almaları bir kısım problemleri de getirir...” Ruhumuzun Heykelini Dikerken 57. 

                                                                                                                 31 Mart 2010